Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam
Toàn cầu hóa đang là xu hướng tất yếu và ngày càng mở rộng, nó tác động
đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội. Sự hội nhập nền kinh tế
thế giới càng được thấy rõ qua các chỉ tiêu kinh tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài, số
lượng công ty ngày càng tăng, sự phong phú về hàng hoá và dịch vụ, quảng
cáo Cùng với đó là sự phát triển mạnh mẽ của hình thức nhượng quyền thương
mại (NQTM). NQTM đã được chứng minh là một trong những mô hình kinh doanh
thành công nhất trong vòng 100 năm qua, kể từ sau Thế chiến thứ II.
NQTM là một thuật ngữ không còn xa lạ trong những năm gần đây. NQTM
được xem như một chiến lược phổ biến được nhiều công ty lựa chọn khi mở rộng
đầu tư, kinh doanh quốc tế. Đồng thời, Việt Nam cũng được nhận định là một thị
trường màu mỡ, hấp dẫn đối với nhiều thương hiệu quốc tế và khu vực. Hơn nữa
trước khi tiến hành nhượng quyền cho đối tác thì thương hiệu nhượng quyền đã
được khẳng định trên thị trường cũng như người tiêu dùng. Nhìn chung, hầu hết các
DN khá thành công khi áp dụng hình thức kinh doanh này và phát triển tương đối
ổn định. Hiện nay, có không ít những thương hiệu lớn trên thế giới ở các lĩnh vực
như: nhà hàng - ăn uống, giáo dục, chăm sóc sức khỏe, bán lẻ, cửa hàng tiện lợi.
đến từ Mỹ, Australia, Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản đã đầu tư và tìm kiếm đối
tác nhượng quyền tại Việt Nam, như: McDonald’s, Starbucks, KFC, Pizza Hut,
Lotteria, Cirkle K, 7-Eleven, Baskin Robbins, Buger King Các doanh nghiệp
trong nước cũng bắt đầu tham gia vào hệ thống nhượng quyền, tạo ra một mô hình
kinh doanh hiệu quả, hạn chế được những rủi ro, chi phí ban đầu. Một số doanh
nghiệp đã áp dụng hình thức kinh doanh nhượng quyền tại Việt Nam khá thành
công và đã mở rộng chuỗi cửa hàng của mình không chỉ khắp cả nước mà còn ở
một số nước trên thế giới như Trung Nguyên, Phở 24, Kinh Đô Bakery, thời trang
Ninomax, Foci, giày dép T&T
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 1 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 1](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-1_s2uaFubTh6.jpg)
Trang 1
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 2 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 2](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-2_aO0cFqMQYZ.jpg)
Trang 2
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 3 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 3](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-3_OdInHnjLhD.jpg)
Trang 3
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 4 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 4](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-4_warORMpxhv.jpg)
Trang 4
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 5 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 5](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-5_cFAFdYqamP.jpg)
Trang 5
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 6 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 6](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-6_Kkg2n951ar.jpg)
Trang 6
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 7 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 7](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-7_AT88B4jpbC.jpg)
Trang 7
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 8 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 8](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-8_TuAulg72Ql.jpg)
Trang 8
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 9 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 9](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-9_8zVAsGih40.jpg)
Trang 9
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 10 Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam trang 10](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2022/01/02/2139/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam-trang-10_SkNp2xzSN4.jpg)
Trang 10
Tải về để xem bản đầy đủ
Tóm tắt nội dung tài liệu: Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam
![Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam Tóm tắt Luận văn Nhượng quyền thương mại tại Việt Nam](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/thumb/2022/01/02/tom-tat-luan-van-nhuong-quyen-thuong-mai-tai-viet-nam_0qQBhoGtJi.jpg)
VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ LIÊN PHƢƠNG NHƢỢNG QUYỀN THƢƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 8340101 LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS. BÙI VĂN HUYỀN HÀ NỘI – 2018 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu ghi trong luận văn là trung thực. Những kết luận khoa học của luận văn chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. TÁC GIẢ LUẬN VĂN MỤC LỤC Mở đầu ......................................................................................................................... 1 Chƣơng 1: Cơ sở lý luận chung và cơ sở thực tiễn về hoạt động nhƣợng quyền thƣơng mại ................................................................................................................... 9 1.1. Khái quát chung về hoạt động nhượng quyền thương mại .................................... 9 1.2. Các hình thức nhượng quyền thương mại .......................................................... .18 1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động nhượng quyền thương mại ................ .20 1.4. Kinh nghiêm nhượng quyền của một số quốc gia trên thế giới và bài học đối với Việt Nam.. ............................................................................................................ .23 Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam. ..... 30 2.1. Quá trình phát triển nhượng quyền thương mại tại Việt Nam ............................. 30 2.2. Thực trạng nhượng quyền thương mại ở Việt Nam giai đoạn từ năm 2012 đến năm 2017 ..................................................................................................................... 34 2.3. Đánh giá chung ................................................................................................ 50 Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và các giải pháp hoàn thiện nhƣợng quyền thƣơng mại tại Việt Nam.................................................. ......................................................63 3.1. Dự báo xu hướng nhượng quyền thương mại tại Việt Nam..... ....................... ....63 3.2. Dự báo tình hình kinh tế - xã hội Việt Nam đến năm 2025 ................................ 65 3.3. Giải pháp hoàn thiện nhượng quyền thương mại ở Việt Nam.. ........................... 68 Kết luận ...................................................................................................................... 78 Danh mục tài liệu tham khảo ................................................................................... 80 Phụ lục DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT THUẬT NGỮ TIẾNG TỪ VIẾT TẮT THUẬT NGỮ TIẾNG VIỆT ANH NQTM Nhượng quyền thương mại Franchise International Franchise IFA Hiệp hội nhượng quyền quốc tế Association FTC Hội đồng Thương mại Liên bang The US Federal Trade Hoa Kỳ Commission FCA Ủy ban NQTM Úc Franchise Council of Australia CGCN Chuyển giao công nghệ SHTT Sở hữu trí tuệ CP Chính phủ NĐ Nghị định QĐ Quyết định TT Thông tư TNHH Trách nhiệm hữu hạn TP.HCM Thành phố Hồ Chí Minh UBND TP Ủy ban nhân dân thành phố DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Tỷ trọng các ngành trong NQTM toàn cầu 2015 .................................... 10 Bảng 1.2: So sánh giữa Nhượng quyền thương mại và Đại lý thương mại ............. 15 Bảng 1.3: So sánh giữa Nhượng quyền thương mại và Cơ hội kinh doanh ............ 16 DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 2.1: Quá trình ban hành và sửa đổi hệ thống pháp lý NQTM ở VN ............... 36 Hình 2.2: Tỷ lệ các cửa hàng NQTM trên thế giới phân chia theo lĩnh vực ............. 33 Hình 2.3: Số nhà nhượng quyền từ nước ngoài vào Việt Nam ................................ 37 Hình 2.4: Các lĩnh vực nhượng quyền chủ yếu ........................................................ 38 Hình 2.5: Tỷ lệ các công ty sẵn sàng NQTM thứ cấp tại TP.HCM ......................... 42 Hình 2.6: Những khó khăn của các doanh nghiệp kinh doanh NQTM ................... 49 Hình 3.1: Tăng trưởng GDP trong quý I qua các năm ............................................. 69 MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Toàn cầu hóa đang là xu hướng tất yếu và ngày càng mở rộng, nó tác động đến nhiều lĩnh vực của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội. Sự hội nhập nền kinh tế thế giới càng được thấy rõ qua các chỉ tiêu kinh tế, đầu tư trực tiếp nước ngoài, số lượng công ty ngày càng tăng, sự phong phú về hàng hoá và dịch vụ, quảng cáoCùng với đó là sự phát triển mạnh mẽ của hình thức nhượng quyền thương mại (NQTM). NQTM đã được chứng minh là một trong những mô hình kinh doanh thành công nhất trong vòng 100 năm qua, kể từ sau Thế chiến thứ II. NQTM là một thuật ngữ không còn xa lạ trong những năm gần đây. NQTM được xem như một chiến lược phổ biến được nhiều công ty lựa chọn khi mở rộng đầu tư, kinh doanh quốc tế. Đồng thời, Việt Nam cũng được nhận định là một thị ... nh giá được tác động cũng như hiệu quả quản lý Nhà nước đối với hoạt động Franchise. * Phƣơng pháp logic: Từ việc nghiên cứu lịch sử phát triển, quá trình hình thành của NQTM để rút ra đặc điểm, bản chất của hoạt động nhượng quyền và xu hướng phát triển của hoạt động này. 6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn Thông qua việc phân tích, đánh giá thực trạng cũng như xu hướng của hoạt động NQTM tại Việt Nam, các doanh nghiệp muốn kinh doanh theo phương thức này sẽ có cái nhìn toàn diện, rõ nét hơn. Đó cũng là cơ sở để cơ quan quản lý Nhà nước đưa ra những quy định, chính sách hay sự thay đổi cho phù hợp với sự phát triển theo thông lệ quốc tế cũng như phù hợp với sự phát triển của kinh tế Việt Nam. 7. Kết cấu của luận văn: Ngoài các phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục, bảng biểu, Luận văn được chia thành 3 chương: - Chương 1: Cơ sở lý luận chung về hoạt động nhượng quyền thương mại. - Chương 2: Thực trạng hoạt động nhượng quyền thương mại tại Việt Nam. - Chương 3: Phương hướng và các giải pháp hoàn thiện nhượng quyền thương mại ở Việt Nam. 8 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG NHƢỢNG QUYỀN THƢƠNG MẠI 1.1. Khái quát chung về hoạt động nhƣợng quyền thƣơng mại 1.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của Nhượng quyền thương mại Được Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) công nhận là một loại hình của dịch vụ phân phối, nhượng quyền thương mại (Franchise) là một mô hình kinh doanh có tốc độ phát triển rất nhanh và rộng khắp các quốc gia trên thế giới. Thuật ngữ "nhượng quyền thương mại" (NQTM) đã có từ rất lâu đời. Nguồn gốc của NQTM được hình thành từ thời Trung cổ nhưng NQTM hiện đại bắt đầu diễn ra ở Hoa Kỳ vào những năm 1850. Vào thời điểm đó, công ty I.M.Singer với nỗ lực nhằm phân phối và đẩy mạnh việc tiêu thụ số lượng máy khâu do công ty sản xuất đã tình cờ tạo ra hệ thống NQTM sơ khai đầu tiên tại Mỹ. Franchise thực sự phát triển mạnh, bùng phát kể từ sau năm 1945 (khi Thế Chiến II kết thúc), với sự ra đời của hàng loạt hệ thống nhà hàng, khách sạn và các hệ thống kinh doanh, phân phối theo kiểu bán lẻ, mà sự đồng nhất về cơ sở hạ tầng, thương hiệu, sự phục vụ là đặc trưng cơ bản để nhận dạng những hệ thống kinh doanh theo phương thức này. Sự bùng nổ toàn cầu của hoạt động NQTM mới chỉ 20-30 năm trở lại đây. Chi phí thấp và ít rủi ro là hai yếu tố hấp dẫn các doanh nghiệp trên thế giới tham gia ngày càng mạnh mẽ vào hoạt động NQTM. Ngày nay, NQTM trở thành một trong những ngành dịch vụ có doanh số rất lớn, tập trung nhiều trong lĩnh vực như: đồ uống, đồ ăn nhanh, giáo dục đào tạo, thời trang, bất động sảnbởi đây là những lĩnh vực có tiềm năng thu được lợi nhuận cao. Sự lớn mạnh của những tập đoàn xuyên quốc gia của Hoa Kỳ và một số nước Châu Âu trong lĩnh vực kinh doanh thức ăn nhanh, khách sạn – nhà hàng đã góp phần “truyền bá” và phát triển franchise trên khắp thế giới. Tính đến nay, NQTM đã xuất hiện ở trên 160 nước trên thế giới với hơn 17.000 hệ thống nhượng quyền, với doanh thu đạt hàng nghìn tỷ USD mỗi năm. Tổng giá trị ngành nhượng quyền toàn cầu năm 2014 là 3,8 ngàn tỷ USD, trong đó 63% giá trị thị trường là tại Mỹ (2,4 ngàn tỷ USD), còn lại chia đều cho Tây Âu, Úc 9 và các thị trường đã phát triển như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung QuốcNhượng quyền tại châu Á vẫn còn là một thị trường rất tiềm năng. Dự báo trong thời gian tới, các mô hình và thương hiệu nhượng quyền từ Hoa Kỳ, châu Âu, châu Úc sẽ tập trung về châu Á. Trên thực tế, gần 1.000 thương hiệu quốc tế đang tìm kiếm đối tác nhận quyền tại thị trường châu Á. Cơ cấu ngành nghề NQTM trên thế giới được thể hiện qua bảng dưới đây: Bảng 1.1: Tỷ trọng các ngành trong NQTM toàn cầu 2015 (%) Nhà hàng thức ăn nhanh 20.8 Dịch vụ bảo trì sửa chữa 12.6 Dịch vụ chăm sóc sức khoe và sắc đẹp 12.6 Sản phẩm, dịch vụ cho trẻ em 8.2 Bán lẻ 6.4 Dịch vụ doanh nghiệp 5.8 Khách sạn và cơ sở lưu trú 5.0 Ô tô 4.2 Sản phẩm và dịch vụ gia đình 3.8 Nhà hàng 3.0 Sản phẩm dịch vụ thú nuôi 1.8 Giải trí 1.8 Ẩm thực ngành bán lẻ 1.8 Dịch vụ tài chính 1.6 Dịch vụ sức khỏe 1.6 Công nghệ 1.0 Khác 8.0 Tổng số 100 Nguồn: Hiệp hội nhƣợng quyền quốc tế 2015 (IFA) Hiệp hội nhượng quyền quốc tế nhận định có hơn 75 ngành công nghiệp sử dụng hình thức NQTM và con số này có thể tăng trong thời gian tới [11]. 10 1.1.2. Một số khái niệm, đặc điểm của Nhượng quyền thương mại 1.1.2.1. Khái niệm về Nhượng quyền thương mại – Franchise: * Theo Hiệp hội NQTM Quốc tế (IFA): "NQTM là mối quan hệ ổn định và liên tục, trong đó bên nhận quyền nhận được một đặc quyền thương mại được cấp phép bởi bên nhượng quyền để tiến hành hoạt động kinh doanh dưới cùng một thương hiệu với bên nhượng quyền đồng thời với việc nhận được sự hỗ trợ của bên này. Đổi lại, bên nhận quyền trả một khoản phí được xem như là một sự trao đổi ngang giá với đặc quyền được hưởng từ bên nhượng quyền”. [11] * Theo Hội đồng Thƣơng mại Liên bang Hoa Kỳ (FTC): “ NQTM là một thỏa thuận giữa hai hay nhiều người, trong đó: Bên nhận quyền được cấp quyền bán hoặc phân phối sản phẩm/dịch vụ theo cùng một kế hoạch hay hệ thống tiếp thị của bên nhượng quyền; Hoạt động kinh doanh của bên nhận quyền phải triệt để tuân thủ kế hoạch hay hệ thống tiếp thị gắn liền với nhãn hiệu, tên thương mại, biểu tượng, tiêu chí quảng cáo và những biểu tượng thương mại khác của bên nhượng quyền; Bên nhận quyền có nghĩa vụ trả một khoản phí, trực tiếp hoặc gián tiếp, gọi là phí NQTM”. [11] * Theo Ủy ban NQTM Úc (FCA): NQTM được hiểu là “một quan hệ kinh doanh theo đó bên nhượng quyền với tư cách là chủ sở hữu của sản phẩm hoặc dịch vụ giao cho cá nhân độc lập (bên nhận quyền) quyền được sản xuất và phân phối sản phẩm/dịch vụ của bên nhượng quyền cùng với việc sử dụng tên thương mại, nhãn hiệu của bên nhượng quyền trong một khoảng thời gian nhất định”. [11] * Theo Cộng đồng chung Châu Âu EC (nay là liên minh châu Âu EU): NQTM là một "tập hợp những quyền SHCN và SHTT liên quan tới nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, biển hiệu cửa hàng, giải pháp hữu ích, kiểu dáng, bản quyền tác giả, bí quyết, hoặc sáng chế sẽ được khai thác để bán sản phẩm, hoặc cung cấp dịch vụ tới người sử dụng cuối cùng". * Khái niệm NQTM tại Việt Nam:“NQTM là hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau đây: 11 1. Việc mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hoá, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền; 2. Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền trong việc điều hành công việc kinh doanh”. [18] Như vậy, mỗi quốc gia hoặc tổ chức đều có khái niệm riêng về NQTM nhưng đều mô tả được những đặc điểm chung nhất của loại hình kinh doanh này. Đó là một quan hệ hợp tác kinh doanh, trong đó một đối tác cấp phép cho một đối tác khác sử dụng quyền thương mại về hệ thống kinh doanh hay hệ thống sản phẩm đã qua thử nghiệm thành công của mình trong phạm vi nhất định để đổi lấy quyền lợi là phí cho phép sử dụng ban đầu và các loại phí cho phép sử dụng liên quan trong suốt thời gian hợp đồng NQTM còn hiệu lực. Sự linh hoạt trong hoạt động NQTM phản ánh thực tế là không có một định nghĩa cụ thể nào về NQTM. Mỗi quốc gia có sự khác biệt về quan điểm và môi trường kinh tế, chính trị, xã hội nên định nghĩa về NQTM cũng khác nhau. Việt Nam sử dụng luật riêng về NQTM không chỉ để điều chỉnh mà còn như một công cụ để khuyến khích sự phát triển của hoạt động này trong bối cảnh hứa hẹn sự phát triển nhanh chóng của lĩnh vực nhượng quyền, nhu cầu hoàn thiện hơn nữa pháp luật để khuyến khích NQTM phát triển. Do đó, luận văn đã sử dụng cách hiểu khái niệm về NQTM theo quy định của pháp luật Việt Nam như đề cập trên. Theo đó, bản chất của NQTM là “một phương thức kinh doanh liên quan đến việc cho phép sử dụng nhãn hiệu, chuyển giao bí quyết, công nghệ và sự đồng nhất của các đơn vị kinh doanh riêng biệt trong cùng hệ thống kinh doanh”. 1.1.2.2. Đặc điểm của nhượng quyền thương mại - Thứ nhất, chủ thể của quan hệ NQTM bao gồm bên nhượng quyền và bên nhận quyền. Các chủ thể này có thể là cá nhân hoặc pháp nhân, là công dân trong nước hoặc người nước ngoài. Trong thực tế, đa số các bên tham gia quan hệ NQTM là thương nhân. Có thể có hai bên hoặc nhiều bên tham gia vào quan hệ NQTM. 12 Bên nhượng quyền và bên nhận quyền có tư cách pháp lý độc lập với nhau và tự chịu trách nhiệm đối với những rủi ro trong hoạt động kinh doanh của mình. - Thứ hai, đối tượng của NQTM là quyền thương mại. Nội dung của khái niệm quyền thương mại phát triển rất phong phú và có mối liên hệ đặc biệt với các đối tượng SHTT. Nội dung của quyền thương mại có thể khác nhau tuỳ thuộc vào từng loại hình NQTM và thoả thuận giữa các bên. Nó có thể bao gồm quyền sử dụng các tài sản trí tuệ như tên thương mại, nhãn hiệu hàng hoá/dịch vụ, bí mật kinh doanh và quyền kinh doanh theo mô hình, với phương thức quản lý, đào tạo, tiếp thị sản phẩm của bên nhượng quyền Quyền thương mại là một sự kết hợp các yếu tố nêu trên, từ đó tạo nên sự khác biệt của cơ sở kinh doanh trong hệ thống NQTM, giúp phân biệt với các cơ sở kinh doanh khác là đối thủ cạnh tranh. Sự lựa chọn và cách sử dụng các yếu tố này cấu thành một khía cạnh cơ bản của chính sách chung của doanh nghiệp để tạo ra sức mạnh cạnh tranh. - Thứ ba, NQTM là hoạt động kinh doanh theo mô hình thống nhất. Theo đó, bên nhận quyền phải tuân thủ mô hình NQTM. Trong hoạt động NQTM, bên nhượng quyền và các bên nhận quyền cùng tiến hành kinh doanh trên cơ sở cùng khai thác quyền thương mại. Điều đó tạo ra một hệ thống thống nhất. Tính thống nhất thể hiện ở: + Thống nhất về hành động của bên nhượng quyền và các bên nhận quyền. Các thành viên trong hệ thống NQTM phải thống nhất về mọi hành động nhằm duy trì hình ảnh đặc trưng và duy trì chất lượng đặc trưng của sản phẩm/dịch vụ; + Thống nhất về lợi ích của bên nhượng quyền và các bên nhận quyền. Lợi ích của bên nhượng quyền và các bên nhận quyền có mối quan hệ mật thiết với nhau. Việc tiến hành hoạt động kinh doanh tốt hay xấu của bất kỳ một thành viên nào trong hệ thống NQTM đều có thể làm tăng hay giảm uy tín của toàn bộ hệ thống, từ đó sẽ gây ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực đến lợi ích của các thành viên còn lại. Mối quan hệ giữa bên nhượng quyền và nhận quyền là mối quan hệ mang tính bổ sung lẫn nhau. Trong khi bên nhượng quyền cung cấp các tài sản chủ chốt 13 thì bên nhận quyền lại là người thực hiện các chức năng tại thị trường nước ngoài, như marketing và phân phối, vốn là những hoạt động mà bên nhượng quyền không thể thực hiện. Bên nhượng quyền là bên nắm giữ hiệu quả kinh tế nhờ quy mô, sở hữu dồi dào các tài sản trí tuệ và các bí quyết công nghệ trong ngành công nghiệp nó đang hoạt động, trong khi bên nhận quyền lại là bên có hiểu biết sâu về thị trường địa phương cũng như các phương pháp quản lý một doanh nghiệp tại đó. Hình thức NQTM là sự kết hợp giữa việc quản lý tập trung các hoạt động nước ngoài cùng các phương pháp kinh doanh tiêu chuẩn hoá với các kỹ năng của doanh nghiệp trong nước, những người có khả năng linh hoạt để đương đầu với các điều kiện thị trường trong nước. 1.1.2.3. So sánh giữa Nhượng quyền thương mại và các hoạt động thương mại khác * Nhƣợng quyền thƣơng hiệu và NQTM: Hiện nay, khái niệm “Thương hiệu”, “Nhượng quyền thương hiệu” được sử dụng rộng rãi, phù hợp với xu hướng phát triển của kinh tế toàn cầu, tuy nhiên pháp luật Việt Nam đến nay chưa đề cập cụ thể hai khái niệm trên. Thương hiệu, trong tiếng Anh là “Brand”, và nhãn hiệu là “Trademark” là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau, nhưng trên thực tế nhiều người vẫn hiểu theo hướng đồng nhất. Khi nghiên cứu về mặt từ ngữ, “thương hiệu” là một khái niệm có nội hàm rộng hơn khái niệm “nhãn hiệu”. Theo đó: “Nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hóa, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau” [17], còn “Thương hiệu” từ cách nhìn của người tiêu dùng, đó là: “sự cảm nhận và chứng nhận của người tiêu dùng đối với nhãn hiệu sản phẩm, là mọi dấu ấn trong tâm trí người tiêu dùng về cái tên đó” [6, tr.57]. Như vậy, để nhận biết một thương hiệu, mỗi người phải sử dụng cả một quy trình nhận thức gồm nhận thức cảm tính và nhận thức lý tính mới có thể xác định chính xác về thương hiệu. Đây cũng là một đặc điểm khác biệt cơ bản giữa “Nhãn hiệu” và “Thương hiệu”. “Nhượng quyền thương hiệu” có thể hiểu gồm 2 hoạt động: nhượng quyền sở hữu thương hiệu và nhượng quyền sử dụng thương hiệu. Còn trong NQTM, bên nhượng quyền dù chỉ chuyển giao quyền sử dụng nhãn hiệu (một đối tượng SHCN), nhưng kèm theo đó lại chuyển giao bí quyết kinh doanh, quy trình sản xuất sản 14 phẩm, hệ thống quản trị, huấn luyệncho bên nhận quyền, kèm theo bên nhượng quyền còn có nghĩa vụ kiểm soát, hỗ trợ toàn diện khi đã chuyển giao xong, cơ sở nhận quyền đi vào hoạt động. Như vậy, hai hình thức này hoàn toàn khác biệt nhau về khái niệm, đối tượng và phạm vi chuyển giao, quyền và nghĩa vụ của các chủ thể kinh doanh. * NQTM và hoạt động Li-xăng - Đối tượng của hoạt động Li-xăng là quyền sử dụng các đối tượng SHCN. Quyền sử dụng các đối tượng SHCN chỉ là một phần của quan hệ nhượng quyền. - Mục đích mà bên nhận Li-xăng hướng tới là quyền SHCN, còn trong NQTM, mục tiêu mà bên nhượng quyền và bên nhận quyền hướng tới là phát triển một hệ thống kinh doanh, trong đó quyền sở hữu công nghiệp chỉ là một bộ phận. - Trong hoạt động Li-xăng sự hỗ trợ của bên chuyển giao cho bên nhận li- xăng chỉ là sự hỗ trợ ban đầu, còn trong NQTM, sự hỗ trợ của bên nhượng quyền đối với bên nhận quyền là toàn diện và liên tục. - Trong NQTM, bên nhượng quyền có quyền kiểm tra sâu sát, toàn diện đối với hoạt động của bên nhận quyền, còn trong hoạt động Li-xăng quyền kiểm soát này chỉ là trong phạm vi rất nhỏ gắn với đối tượng SHCN. * NQTM và Đại lý thƣơng mại Bảng 1.2: So sánh giữa Nhƣợng quyền thƣơng mại và Đại lý thƣơng mại Nhƣợng quyền TM Đại lý TM - Việc tổ chức điều hành kinh doanh gắn - Thiên về việc cung ứng hàng hóa, dịch với các yếu tố mang tính thương hiệu của vụ trực tiếp từ bên giao đại lý; bên NQTM; - Bên giao đại lý vẫn có trách nhiệm - Về tài chính và chịu trách nhiệm pháp lý: liên đới đối với hoạt động kinh doanh tách bạch rõ giữa bên nhận quyền với bên của bên đại lý mà mình giao hàng, hoặc NQTM đối với hành vi ủy quyền cung ứng dịch - Bên nhận quyền phải trả phí nhượng vụ. quyền cho bên NQTM - Bên làm đại lý được hưởng thù lao từ bên giao đại lý. * NQTM và Cơ hội kinh doanh: 15
File đính kèm:
tom_tat_luan_van_nhuong_quyen_thuong_mai_tai_viet_nam.pdf