Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò
NỘI DUNG
• GIỚI THIỆU MỘT SỐ GIỐNG TRÂU BÒ
• CHỌN LỌC TRÂU BÒ GIỐNG
• NHÂN GIỐNG TRÂU BÒ
• CHƯƠNG TRÌNH GIỐNG
• TỔ CHỨC ĐÀN
• QUẢN LÝ PHỐI GIỐNG
• CÔNG TÁC GIỐNG TRÂU BÒ Ở VIỆT NAM
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 1 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 1](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-1_V0GWjfxu1a.jpg)
Trang 1
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 2 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 2](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-2_US0pq4oh6l.jpg)
Trang 2
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 3 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 3](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-3_vK47oN8V8M.jpg)
Trang 3
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 4 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 4](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-4_sRfPdr8l8u.jpg)
Trang 4
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 5 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 5](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-5_BDmdR2KNlb.jpg)
Trang 5
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 6 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 6](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-6_LiXUEM1icE.jpg)
Trang 6
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 7 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 7](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-7_Ah4Sibup21.jpg)
Trang 7
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 8 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 8](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-8_R1aFSRXMzW.jpg)
Trang 8
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 9 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 9](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-9_h7KHxDvvQ9.jpg)
Trang 9
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 10 Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò trang 10](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/image/2024/02/07/6428/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong-trang-10_Alk5CuVdqR.jpg)
Trang 10
Tải về để xem bản đầy đủ
Bạn đang xem 10 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò
![Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò Bài giảng Chăn nuôi trâu bò - Chương 1: Giống và công tác giống trâu bò](https://s1.ebooks.com.vn/yetwygzggocsqsc5/thumb/2024/01/12/bai-giang-chan-nuoi-trau-bo-chuong-1-giong-va-cong-tac-giong_CCqcGlr2V6.jpg)
1thức ăn (2) kỹ thuật chăn nuôi (6, 7, 8, 9) năng suất giống (1) sức khoẻsinh sản chuồng trại (3) Lợi nhuận quản lí sinh sản (4, 5) + ++ NỘI DUNG MÔN HỌC CHĂN NUÔI TRÂU BÒ gièng vμ c«ng t¸c gièng tr©u bß 3 NỘI DUNG • GIỚI THIỆU MỘT SỐ GIỐNG TRÂU BÒ • CHỌN LỌC TRÂU BÒ GIỐNG • NHÂN GIỐNG TRÂU BÒ • CHƯƠNG TRÌNH GIỐNG • TỔ CHỨC ĐÀN • QUẢN LÝ PHỐI GIỐNG • CÔNG TÁC GIỐNG TRÂU BÒ Ở VIỆT NAM 4 CÁC GIỐNG TRÂU BÒ NỘI: - Trâu Việt Nam - Bò Vàng Việt Nam - Bò Lai Sind GIỚI THIỆU CÁC GIỐNG TRÂU BÒ MỘT SỐ GIỐNG TRÂU BÒ NGOẠI: - Các giống bò kiêm dụng - Các giống bò sữa - Các giống bò thịt - Giống trâu Mura 5 CÁC GIỐNG TRÂU BÒ NỘI 6 Tr©u néi (Bubalus bubalis) Nguån gèc: Thuéc nhãm tr©u ®Çm lÇy (swamp buffalo) Ngo¹i h×nh * §Çu: h¬i bÐ; tr¸n vµ sèng mòi th¼ng, cã con h¬i vâng; tai nhá, mäc ngang, hay ve vÈy; sõng dµi, dÑt, h×nh c¸nh cung, h−íng vÒ say vµ h¬i vÓnh lªn trªn * Cæ: Con c¸i cæ nhá vµ hÑp, con ®ùc cæ to trßn * YÕm: kh«ng cã * U vai: kh«ng cã * L−ng th¼ng, m«ng xu«i, ngùc në * Bông: to, trßn * §u«i: dµi ®Õn kheo, tËn cïng cã chßm l«ng Mµu l«ng: ®a sè cã mµu ®en x¸m, d−íi hÇu vµ øc cã khoang mµu tr¾ng; kho¶ng 5-10% cã l«ng mµu tr¾ng (tr©u b¹c) Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 1 7Tr©u néi (Bubalus bubalis) ThÓ träng: S¬ sinh: 28-30 kg Tr−ëng thµnh: c¸i 400-450 kg; ®ùc 450-500 kg Sinh s¶n: 2 løa/3 n¨m S÷a: Chu kú: 5-7 th¸ng * 3 kg/ngµy Mì s÷a: 9-12% ThÞt: ThÞt xÎ: 48%; Søc kÐo: Trung b×nh: 600-800N ThÝch nghi: chÞu ®ùng kham khæ, kh¸ng bÖnh tèt, thÝch nghi víi khÝ hËu nãng Èm 8 Bß vµng (Bos Indicus) ? Ngo¹i h×nh * §Çu: Con c¸i ®Çu thanh, sõng ng¾n; Con ®ùc ®Çu to, sõng dµi; m¹ch m¸u vµ g©n mÆt næi râ * M¾t: tinh, lanh lîi • Cæ: Con c¸i cæ thanh, con ®ùc cæ to; l«ng cæ th−êng ®en * YÕm: kÐo dµi tõ hÇu ®Õn x−¬ng øc * U vai: con ®ùc cao, con c¸i kh«ng cã * L−ng vµ h«ng: th¼ng, h¬i réng * B¾p thÞt: në nang * M«ng: h¬i xu«i, hÑp vµ ng¾n * Ngùc: s©u nh−ng h¬i lÐp * Bông: to, trßn nh−ng kh«ng sÖ * Bèn ch©n: thanh, 2 ch©n tr−íc th¼ng, 2 ch©n sau ®i th−êng ch¹m kheo ? Mµu l«ng: vµng t−¬i, n©u thÉm hay c¸nh gi¸n 9 Bß vµng (Bos Indicus) ThÓ träng: S¬ sinh: 14-15 kg Tr−ëng thµnh: c¸i 200-250 kg; ®ùc 250-300 kg Sinh s¶n: Phèi gièng lÇn ®Çu: 20-24 th¸ng tuæi Tû lÖ ®Î hµng n¨m 70-80% S÷a: Chu kú: 4-5 th¸ng * 2 kg/ngµy Mì: 5% ThÞt: ThÞt xÎ: 50-52%; PhÈm chÊt: thÞt hång, Ýt mì, khÈu vÞ tèt, th¬m Søc kÐo: Trung b×nh: c¸i 380-400N; ®ùc 440-490N Tèi ®a: c¸i 1000-1500N; ®ùc 1200- 1800N ThÝch nghi: chÞu ®ùng kham khæ, kh¸ng bÖnh tèt, thÝch nghi víi thêi tiÕt khÝ hËu nhiÒu vïng trong n−íc 10 Bß Lai Sind Nguån gèc: KÕt qu¶ t¹p giao gi÷a bß Sindhi vµ bß vµng ViÖt Nam Ngo¹i h×nh: trung gian gi÷a 2 gièng bß trªn * §Çu: hÑp; tr¸n gå; tai to vµ côp * Rèn vµ yÕm: rÊt ph¸t triÓn, kÐo dµi tõ hÇu ®Õn rèn, cã nhiÒu nÕp nh¨n * U vai: næi râ * L−ng ng¾n, ngùc s©u, m«ng dèc * BÇu vó kh¸ ph¸t triÓn * §u«i dµi, chãt ®u«i th−êng kh«ng cã x−¬ng Mµu l«ng: vµng hoÆc sÉm, mét sè con cã v¸ tr¾ng 11 Bß Lai Sind ThÓ träng: S¬ sinh: 17-19 kg Tr−ëng thµnh: c¸i 250-300 kg; ®ùc 350-450 kg Sinh s¶n: Phèi gièng lÇn ®Çu: 18-24 th¸ng tuæi Kho¶ng c¸ch løa ®Î kho¶ng 15 th¸ng S÷a: Chu kú: 6-9 th¸ng * 4-7 kg/ngµy Mì: 5-5,5% ThÞt: ThÞt xÎ: 48% Søc kÐo: Trung b×nh: 560-600N Tèi ®a: c¸i 1300-2500N; ®ùc 2000- 3000N ThÝch nghi: ChÞu ®ùng kham khæ, kh¸ng bÖnh tèt, thÝch nghi víi khÝ hËu nãng Èm 12 CÁC GIỐNG BÒ KIÊM DỤNG Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 2 13 Bß Red Sindhi • Nguån gèc: Pakistan • Mµu l«ng: ®á c¸nh d¸n hay n©u thÉm • Ngo¹i h×nh: th©n ng¾n, ch©n cao, m×nh lÐp, tai to vµ rò xuèng, cã yÕm vµ nÕp gÊp da d−íi rèn vµ ©m hé rÊt ph¸t triÓn. Bß ®ùc cã u vai rÊt cao, ®Çu to, tr¸n gå, réng, sõng ng¾n, cæ ng¾n, v¹m vì, ngùc s©u nh−ng kh«ng në. Bß c¸i cã ®Çu vµ cæ nhá h¬n, phÇn sau ph¸t triÓn h¬n phÇn tr−íc, vó ph¸t triÓn, nóm vó to, dµi, tÜnh m¹ch næi râ. • ThÓ vãc: bß ®ùc 450-500kg, bß c¸i 350-380kg. • Søc s¶n xuÊt s÷a: 1400-2100kg/chu kú 270-290 ngµy mì s÷a 5-5,5%. • ThÝch nghi: khÝ hËu nãng Èm, chÞu ®ùng kham khæ vµ kh¸ng bÖnh tèt. 14 Bß Shahiwal • Nguån gèc: Pakistan • Mµu l«ng: ®á vµng hay vµng thÉm • Ngo¹i h×nh: t−¬ng tù nh− bß Sind ®á, nh−ng bÇu vó ph¸t triÓn h¬n • ThÓ vãc: bß c¸i 360-380kg, bß ®ùc 470-500kg • Søc s¶n xuÊt s÷a: 2100-2300kg/chu kú 9 th¸ng mì s÷a 5-5,5%. • ThÝch nghi: khÝ hËu nãng Èm, chÞu ®ùng kham khæ vµ kh¸ng bÖnh tèt. 15 Bß N©u Thuþ Sü (Brown Swiss) • Nguån gèc: Thuþ Sü • Mµu l«ng: N©u • Ngo¹i h×nh: §Çu ng¾n, tr¸n dµi vµ réng, måm réng, sõng ng¾n, cong, gèc sõng tr¾ng. Th©n h×nh dµi, ngùc në, s©u, réng, s−ên bông thon. Bèn ch©n ch¾c ch¾n khoÎ m¹nh, t− thÕ v÷ng vµng, mãng ®en. BÇu vó ph¸t triÓn. • ThÓ vãc: bß c¸i 650-700kg bß ®ùc 800-950kg ... nh÷ng løa bª ®ång ®Òu. • Nh−îc ®iÓm: Ph¶i cã hÖ thèng h¹ tÇng c¬ së kü thuËt tèt, ®ùc gièng ph¶i ®−îc chän läc khoa häc vµ ph¶i cã ®éi ngò dÉn tinh viªn lµnh nghÒ. < 70 • Ph−¬ng h−íng c«ng t¸c gièng ë n−íc ta a. Ph−¬ng h−íng chung: b. Ph−¬ng h−íng cô thÓ • Mét sè ch−¬ng tr×nh gièng tr©u bß cña ViÖt Nam a. NhËp néi vμ nu«i thÝch nghi bß s÷a gèc «n ®íi b. NhËp néi vμ nh©n thuÇn bß thÞt chuyªn dông c. Ch−¬ng tr×nh c¶i tiÕn ®μn bß Vμng d. Ch−¬ng tr×nh lai t¹o bß s÷a vμ bß thÞt • HÖ thèng truyÒn gièng nh©n t¹o bß ë VN a. Trung t©m bß ®ùc gièng b. C¸c xÝ nghiÖp cung øng vËt t− kü thuËt vμ dÞch vô phèi gièng bß CÔNG TÁC GIỐNG TRÂU BÒ Ở VIỆT NAM << 71 Ph−¬ng h−íng c«ng t¸c gièng • Ph−¬ng h−íng chung: LÊy gièng trong n−íc lµ chÝnh, ®ång thêi coi träng viÖc nhËp néi mét sè gièng tèt, nhÊt lµ c¸c gièng cã nguån gèc nhiÖt ®íi; ®Èy m¹nh ch¨n nu«i tr©u bß sinh s¶n, chän läc thuÇn chñng ®Ó b¶o vÖ nguån gen vµ n©ng cao chÊt l−îng tr©u bß néi, ®ång thêi tiÕn hµnh lai t¹o ®Ó n©ng cao tÇm vãc vµ søc s¶n xuÊt; thö nghiÖm t¹o gièng míi. • Ph−¬ng h−íng cô thÓ: – Tr©u + Cµy kÐo: chñ yÕu lµ nu«i thuÇn, chän läc ®Ó n©ng cao tÇm vãc vµ søc cµy kÐo + Tr©u s÷a-thÞt: chän läc vµ lai t¹o – Bß + Cµy kÐo: Sind ho¸ bß vµng ®Ó n©ng cao tÇm vãc vµ søc kÐo + ThÞt: Chän läc n©ng cao n¨ng suÊt vµ gi÷ phÈm chÊt thÞt tèt cña bß néi; nghiªn cøu lai t¹o gièng bß thÞt tèt cho VN + S÷a: Nu«i thÝch nghi bß s÷ cao s¶n ë vïng cao nguyªn cã khÝ hËu thÝch hîp; lai t¹o gièng bß s÷a phï hîp víi c¸c vïng kh¸c nhau trong n−íc < 72 NHẬP NỘI BÒ SỮA Ở VIỆT NAM Trung Quốc Pakistan Ấn Độ Cu Ba Australia New Zealand Mỹ Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 12 73 C hỉ số nh iệ t-ẩ m (T H I) và st re ss n hi ệt ở bò H F STRESS NHẸ STRESS NẶNG STRESS NGHIÊM TRỌNG BÒ CHẾT 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 22.2 72 72 22.8 72 72 73 73 23.3 72 72 73 73 74 74 23.9 72 72 73 73 74 74 75 75 24.4 72 72 73 73 74 74 75 75 76 76 25.0 72 72 73 73 74 74 75 75 76 76 77 25.6 72 73 73 74 74 75 75 76 76 77 77 77 26.1 72 73 73 74 74 75 76 76 77 77 78 78 79 26.7 72 72 73 73 74 74 75 76 76 77 78 78 78 79 80 27.2 72 72 73 73 74 74 75 76 77 77 78 78 79 80 80 81 27.8 72 73 73 74 75 75 76 77 77 78 79 79 80 81 81 82 28.3 72 73 73 74 74 75 76 77 78 78 79 80 80 81 82 82 83 28.9 72 73 73 74 75 75 76 77 78 78 79 80 80 81 82 83 83 84 29.4 72 72 73 74 75 75 76 77 78 79 79 80 81 81 82 83 84 84 85 30.0 72 73 74 74 75 76 77 78 78 79 80 81 81 82 83 84 84 85 86 30.6 72 73 73 74 75 76 77 77 78 79 80 81 81 82 83 84 85 85 86 87 31.1 72 72 73 74 75 75 76 77 78 79 80 81 81 82 83 84 85 86 86 87 88 31.7 72 73 74 75 76 76 77 78 79 80 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 32.2 72 73 74 75 76 77 78 79 79 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 90 32.8 73 74 75 76 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 90 91 33.3 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 85 86 87 88 89 90 91 92 33.9 74 75 76 77 78 79 80 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 34.4 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 35.0 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 35.6 75 76 77 78 79 80 81 82 83 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 36.1 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 91 92 93 94 95 96 97 36.7 76 77 78 79 80 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 93 94 95 96 97 98 37.2 76 78 79 80 81 82 83 84 85 87 88 89 90 91 92 93 94 96 97 98 99 37.3 77 78 79 80 82 83 84 85 86 87 88 90 91 92 93 94 95 97 98 99 38.3 77 79 80 81 82 83 86 86 87 88 89 90 92 93 95 95 96 97 99 38.9 78 79 80 81 83 85 85 86 87 89 90 91 92 95 95 96 97 97 39.6 78 79 81 82 83 86 86 87 88 89 91 92 94 96 96 97 40.0 79 80 81 82 85 85 86 88 89 90 91 93 95 95 96 40.6 79 80 82 83 86 86 87 88 89 91 92 93 95 96 97 41.1 80 81 82 86 85 86 88 89 90 91 93 94 95 97 98 41.7 80 81 83 86 85 87 88 89 91 92 94 95 96 98 42.2 81 82 83 85 86 87 89 90 92 93 94 96 97 42.3 81 82 86 86 87 88 89 91 92 94 95 96 98 43.3 81 83 86 86 87 89 90 91 92 94 96 97 43.9 82 83 85 86 88 89 91 93 94 95 96 98 44.4 82 86 85 87 88 90 91 94 94 96 97 45.0 83 86 86 87 89 90 92 95 95 96 96 45.4 83 85 86 88 89 91 92 94 96 97 46.1 86 85 87 88 90 91 94 95 96 98 46.7 86 86 87 89 90 92 94 95 97 47.2 85 86 88 89 91 93 94 96 98 47.3 85 87 88 90 92 93 95 97 48.3 85 87 89 90 92 94 96 97 48.9 86 88 89 91 93 94 96 98 49.4 86 88 90 92 93 96 97 Đô ẩm (%) KHÔNG BỊ STRESS oC 74 oC 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 22.2 72 72 22.8 72 72 73 73 23.3 72 72 73 73 74 74 23.9 72 72 73 73 74 74 75 75 24.4 72 72 73 73 74 74 75 75 76 76 25.0 72 72 73 73 74 74 75 75 76 76 77 25.6 72 73 73 74 74 75 75 76 76 77 77 77 26.1 72 73 73 74 74 75 76 76 77 77 78 78 79 26.7 72 72 73 73 74 74 75 76 76 77 78 78 78 79 80 27.2 72 72 73 73 74 74 75 76 77 77 78 78 79 80 80 81 27.8 72 73 73 74 75 75 76 77 77 78 79 79 80 81 81 82 28.3 72 73 73 74 74 75 76 77 78 78 79 80 80 81 82 82 83 28.9 72 73 73 74 75 75 76 77 78 78 79 80 80 81 82 83 83 84 29.4 72 72 73 74 75 75 76 77 78 79 79 80 81 81 82 83 84 84 85 30.0 72 73 74 74 75 76 77 78 78 79 80 81 81 82 83 84 84 85 86 30.6 72 73 73 74 75 76 77 77 78 79 80 81 81 82 83 84 85 85 86 87 31.1 72 72 73 74 75 75 76 77 78 79 80 81 81 82 83 84 85 86 86 87 88 31.7 72 73 74 75 76 76 77 78 79 80 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 32.2 72 73 74 75 76 77 78 79 79 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 90 32.8 73 74 75 76 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 90 91 Độ ẩm (%) Chỉ số nhiệt-ẩm (THI) bình quân tháng ở Hà Nội 1 12, 2 3 4 5, 9 6, 7, 8 10 11 75 oC 0 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60 65 70 75 80 85 90 95 100 22.2 72 72 22.8 72 72 73 73 23.3 72 72 73 73 74 74 23.9 72 72 73 73 74 74 75 75 24.4 72 72 73 73 74 74 75 75 76 76 25.0 72 72 73 73 74 74 75 75 76 76 77 25.6 72 73 73 74 74 75 75 76 76 77 77 77 26.1 72 73 73 74 74 75 76 76 77 77 78 78 79 26.7 72 72 73 73 74 74 75 76 76 77 78 78 78 79 80 27.2 72 72 73 73 74 74 75 76 77 77 78 78 79 80 80 81 27.8 72 73 73 74 75 75 76 77 77 78 79 79 80 81 81 82 28.3 72 73 73 74 74 75 76 77 78 78 79 80 80 81 82 82 83 28.9 72 73 73 74 75 75 76 77 78 78 79 80 80 81 82 83 83 84 29.4 72 72 73 74 75 75 76 77 78 79 79 80 81 81 82 83 84 84 85 30.0 72 73 74 74 75 76 77 78 78 79 80 81 81 82 83 84 84 85 86 30.6 72 73 73 74 75 76 77 77 78 79 80 81 81 82 83 84 85 85 86 87 31.1 72 72 73 74 75 75 76 77 78 79 80 81 81 82 83 84 85 86 86 87 88 31.7 72 73 74 75 76 76 77 78 79 80 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 32.2 72 73 74 75 76 77 78 79 79 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 90 32.8 73 74 75 76 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 86 87 88 89 90 91 Độ ẩm (%) Chỉ số nhiệt-ẩm (THI) bình quân tháng ở Tp HCM 1 2 3 4 5 6 7, 9 10, 8 11 12 76 Ảnh hưởng của chỉ số nhiêt-ẩm (THI) đến năng suất sữa của bò HF (Johnson, 1992) Nơi nuôi Chỉ số nhiệt-ẩm (THI) Năng suất sữa (kg/con/ngày) Missouri 54 23 Mexico 73 9 Ai Cập 69 9 Guyana 77 6 77 Biểu hiện của bò gốc ôn đới nuôi trong điều kiện nhiệt đới: • Năng suất sữa giảm • Hàm lượng mỡ và protein sữa giảm • Tăng số lượng tế bào soma và vi khuẩn ở trong sữa • Khoảng cách lứa đẻ kéo dài • Tăng tỷ lệ mắc bệnh • Tăng tỷ lệ chết của bê • Tăng tỷ lệ loại thải ở bò 78 Ảnh hưởng của khí hậu đến chất lượng cỏ (gián tiếp) Cỏ ôn đơí: • Lignin thấp • Protein cao Tiêu hoá & thu nhận cao Năng suất sữa cao Cỏ nhiệt đới: • Lignin cao • Protein thấp Tiêu hoá & thu nhận thấp Năng suất sữa thấp Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 13 79 BiÕn ®éng n¨ng suÊt s÷a cña bß HF nu«i t¹i Méc Ch©u vµ L©m §ång (kg/con/ng) Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Mộc Châu* 9,6 9,2 9,7 10,3 11,8 12,1 12,0 11,9 11,5 11,1 10,9 10,6 Lâm Đồng** 11,6 11,9 11,1 11,5 12,5 12,4 12,4 12,4 12,7 13,0 12,7 12,4 Nguồn: * Nguyễn Xuân Trạch (1989) **Nguyễn Xuân Trạch và Phạm Ngọc Thiệp (2003) 80 Kinh nghiệm nuôi bò nhập nội ở các nước nhiệt đới Syrstad (1992): Trong một vài trường hợp việc nhập nội nuôi thuần chủng các giống bò gốc ôn đới vào nuôi trong điều kiện nhiệt đới đã thành công, nhưng phần đa các trường hợp đã làm thất vọng và đôi lúc dẫn đến thảm hoạ. Bệnh tật, tỷ lệ chết cao, sinh sản kém là những hiện tượng phổ biến đối với bò ôn đới nhập nội cũng như các thế hệ con cháu của chúng. Những con sống được cũng không cho được mức sản xuất như mong đợi. Con gái sinh ra trong điều kiện nhiệt đới thường cho năng suất thấp hơn mẹ của chúng được nhập khi còn là bò tơ. Bò sữa ôn đới thuần chỉ nên nuôi ở những nơi mà stress nhiệt không lớn, có điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng và thú y tốt. 81 Khả năng cho sữa và sinh sản của bò Holstein thuần nuôi tại Mộc Châu Thế hệ bò HF Gốc Cuba Mộc Châu I Mộc Châu II Năng suất sữa (kg/chu kỳ 1) 4099 3445 3348 Tuổi đẻ lứa 1 (ngày) 940,1 955,3 1064,4 Khoảng cách lứa đẻ (ngày) 439,6 438,1 450,9 Khối lượng bê sơ sinh (kg) 36,1 31,7 30,4 (Nguyễn Xuân Trạch và Lê Văn Ban, 1994) 82 Diễn biến năng suất sữa và tỷ lệ sẩy thai đẻ non của bò Holstein qua một số năm đầu nuôi tại Mộc Châu Năm 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 Năng suất sữa bình quân (kg/con/ngày) 15,7 13,8 12,5 11,7 11,1 12,0 11,3 9,0 Tỷ lệ sẩy thai và đẻ non (%) 2,1 7,1 6,0 10,6 11,4 8,9 6,8 5,6 (Nguyễn Xuân Trạch, 2003) 83 Năng suất sữa bình của bò qua các năm (1000kg/chu kỳ 305 ngày) Năm 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 Bò HF thuần 2,8 3,2 3,3 3,4 3,6 3,7 3,9 Bò lai HF 2,1 2,2 2,3 2,5 2,8 3,1 3,3 (Cục Khuyến nông-Khuyến lâm, 2002) 84 Việt Nam Nhiệt độ: 25-29oC (Tp HCM) Ẩm độ: 82% Phương thức: nuôi nhốt Khác nhau giữa Queensland và Việt Nam Queensland Nhiệt độ: 15-25oC Ẩm độ: 60% Phương thức: chăn thả tự do Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 14 85 Khác nhau giữa Queensland và Việt Nam Queensland Việt Nam 86 Khác nhau giữa Queensland và Việt Nam Queensland Việt Nam 87 N¨ng suÊt s÷a cña bß Holstein Friesian nu«i t¹i L©m §ång Nu«i tËp trung N«ng hé C«ng ty LD Thanh S¬n C«ng ty gièng bß sữa L©m Đång TP е L¹t HuyÖn Ьn D−¬ng Năng suất sữa chu kỳ (kg) 5276,9 4487,9 5488,7 6186,9 Năng suất bình quân (kg/ngày) 17,49 14,71 18,00 20,28 (Nguyễn Xuân Trạch và Phạm Ngọc Thiệp, 2003) < 88 NhËp néi vμ nh©n thuÇn bß thÞt • N¨m 1975 nhËp 225 bß Zebu Cuba (lai tõ bß Brahman, bß Indobrazil vµ bß Gyr) nu«i t¹i Phó M·n vµ TT Mocada (Hµ T©y), tõ n¨m 1988 chuyÓn vµo nu«i tai N«ng tr−êng bß gièng miÒn Trung (Ninh Hoµ, Kh¸nh Hoµ). • N¨m 1997 mét sè bß c¸i gièng Brahman (200 con) ®· ®−îc nhËp tõ Cuba vÒ nu«i ë Phïng Th−îng (Ninh B×nh). • GÇn ®©y mét sè®Þa ph−¬ng (TP Hå ChÝ Minh, Tuyªn Quang, S¬n La) nhËp bß Brahman vµ Droughtmaster tõ Australia vÒ ®Ó nh©n thuÇn. • KÕt qu¶ b−íc ®Çu cho thÊy viÖc ch¨n nu«i c¸c gièng bß thÞt chuyªn dông nµy cã tÝnh kh¶ thi cao, ®¬n gi¶n h¬n ch¨n nu«i bß s÷a. < 89 Red AngusCharolaiseLimousine JerseyHF thuÇn T¹o bß lai h−íng s÷a × Bß c¸I nÒn lai Zªbu T¹o bß lai h−íng thÞt Bß lai h−íng s÷a Bß ®ùc gièng Zªbu Bß c¸I Vµng ViÖt Nam Droughmaster Bß lai h−íng thÞt Bß lai 50% m¸u Red Angus Brahman lai t¹o t¹o bß lai h−íng sỮa VÀ h−íng thÞt ë ViÖt Nam 90 Chương trình cải tạo bò Vàng VN • Dïng bß ®ùc ngo¹i gèc nhiÖt ®íi cã tÇm vãc lín h¬n (Red Sindhi, Shahiwal hay c¸c lo¹i bß Zª-bu kh¸c) cho phèi gièng víi bß c¸i ®Þa ph−−¬ng ®Ó n©ng cao tÇm vãc vµ n¨ng suÊt. • Qu¸ tr×nh c¶i tiÕn ®µn bß Vµng cña ViÖt nam ®· ®−îc thùc hiÖn tõ ®Çu thÕ kû tr−íc, nh−ng míi chÝnh thøc trë thµnh ch−¬ng tr×nh quèc gia kho¶ng 30 n¨m nay vµ ®−îc gäi lµ Ch−¬ng tr×nh Sin ho¸ ®µn bß Vµng. • C¸c gièng bß Zª-bu ®· ®−îc nhËp trong ch−¬ng tr×nh c¶i t¹o ®µn bß Vµng: - Bß Red Sindhi vµ bß Sahiwal nhËp tõ Pakistan trong thßi gian 1985-1987. - Bß Brahman ®á vµ tr¾ng nhËp tõ Cu- ba n¨m 1987 vµ tõ Australia trong nh÷ng n¨m 2001-2005. < Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 15 91 Chương trình lai tạo bò sữa 92 93 Sơ đồ lai cấp tiến bò sữa ở Việt Nam 94 Một số chỉ tiêu về sản xuất sữa, sinh sản và sức khoẻ của bò lai HF tại Tp HCM Chỉ tiêu theo dõi Loại bò lai (HàẤn) F1 (1/2 HF) F2 (3/4 HF) F3 (7/8 HF) Năng suất sữa (kg/chu kỳ) 3671 3858 3457 Tỷ lệ mỡ sữa (%) 3,8 3,7 3,7 Tỷ lệ protein sữa (%) 3,3 3,3 3,2 Số lần phối/thụ thai 1,7 1,9 2,1 Tỷ lệ viêm vú (%) 2,0 7,4 5,0 Khoảng cách lứa đẻ (ngày) 440 457 461 Tỷ lệ loại thải năm đầu (%) 5,0 6,3 7,9 Nhịp thở/phút (ban trưa) 41,8 45,7 49,7 (Nguyễn Quốc Đạt, 1999) 95 Một số chỉ tiêu về sản xuất sữa và sinh sản của bò lai HF tại Hà Nội Chỉ tiêu theo dõi Loại bò lai (Hà-Ấn) F1 (1/2 HF) F2 (3/4 HF) F3 (7/8 HF) Sản lượng sữa (kg/305ngày) 3615 3757 3610 Chu kỳ tiết sữa (ngày) 303,7 326,8 320,9 Tỷ lệ mỡ sữa (%) 3,95 3,48 3,46 Tỷ lệ protein sữa (%) 3,58 3,50 3,56 Tỷ lệ VCK không mỡ (%) 9,84 9,31 9,41 Khoảng cách lứa đẻ (ngày) 475,6 480,3 497,8 (Nguyễn Xuân Trạch, 2003) 96 Bß lai h−íng thÞt ë VN < Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 16 HÖ thèng truyÒn gièng nh©n t¹o bß • a. Trung t©m bß ®ùc gièng Moncada (Ba V×, Hµ T©y) – ChÝnh phñ Cuba gióp ®ì x©y dùng n¨m 1973. – Lµ trung t©m bß ®ùc gièng duy nhÊt cã nhiÖm vô nu«i ®ùc gièng bß cao s¶n vµ s¶n xuÊt tinh ®«ng l¹nh cung cÊp cho c¸c ch−¬ng tr×nh gièng bß thÞt vµ bß s÷a trong c¶ n−íc. – Trung t©m hiÖn nay ®· ®−îc n©ng cÊp vÒ c¬ së h¹ tÇng, t¨ng c−êng chÊt l−îng bß ®ùc gièng vµ thiÕt bÞ kü thuËt cho s¶n xuÊt vµ chÕ biÕn tinh viªn vµ tinh cäng r¹. – HiÖn t¹i, TT cã 50 bß ®ùc gièng, trong ®ã 20 bß ®ùc gièng s÷a (HF, Jersey vµ F2) vµ 30 bß ®ùc gièng thÞt (Red Sindhi, Sahiwal, Brahman, Limousin, Chairolais, Simmental vµ Droughtmaster). • b. C¸c xÝ nghiÖp cung øng vËt t− kü thuËt vμ dÞch vô phèi gièng bß – C¸c xÝ nghiÖp vïng: – C¸c tr¹m TTNT tØnh: + C¶ n−íc cã 4 xÝ nghiÖp TTNT vïng t¹i Thanh Ho¸, NghÖ An, Nha Trang µ TP Hå ChÝ Minh. + C¸c xÝ nghiÖp nµy cã c¸c nhiÖm vô: 1) Cung cÊp tinh ®«ng l¹nh vµ c¸c vËt t− phèi gièng cho c¸c tr¹m tØnh, huyÖn vµ c¸c c¸ nh©n lµm TTNT bß, 2) Tæ chøc tËp huÊn kü thuËt TTNT bß cho cÊp tØnh vµ huyÖn 3) Hîp ®ång phèi gièng bß b»ng TTNT trong ph¹m vi vïng. Cã nhiÖm vô: 1) Cung cÊp tinh ®«ng l¹nh vµ c¸c vËt t− phèi gièng cho c¸c tr¹m huyÖn vµ c¸c c¸ nh©n lµm TTNT bß, 2) Tæ chøc c¸c líp tËp huÊn vÒ kü thuËt TTNT bß cho cÊp huyÖn, x· 3) ChuyÓn giao c¸c tiÕn bé kü thuËt vÒ ch¨n nu«i bß cho n«ng d©n, 4) DÞch vô phèi gièng b»ng TTNT cho bß trong tØnh. 98 Tr¹m Moncada 99 Bß ®ùc gièng cao s¶n nu«i t¹i moncada 100<< Lớp Học Phần VNUA - Khoa Chăn nuôi- Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam https://sites.google.com/site/lophocphanvnuak60/ 17
File đính kèm:
bai_giang_chan_nuoi_trau_bo_chuong_1_giong_va_cong_tac_giong.pdf